Lễ cúng ông táo gồm những gì? Các bước cúng ông táo chuẩn các cụ xưa

“Tháng Chạp hai mươi ba, Táo quân về chầu Trời”. Câu ca dao quen thuộc báo hiệu một mùa Tết nữa lại về. Ngày 23 tháng Chạp là thời khắc thiêng liêng khi các gia đình Việt sửa soạn mâm cơm tất niên sớm để tiễn đưa vị thần cai quản bếp núc lên Thiên đình báo cáo công việc năm cũ. Dù là nghi lễ quen thuộc, nhưng với những gia đình trẻ hoặc người mới ra ở riêng, câu hỏi “Cúng ông Táo gồm những gì?” hay “lễ ông công ông táo gồm những gì?” vẫn luôn là nỗi băn khoăn lớn. Một mâm lễ đầy đủ, đúng chuẩn không chỉ thể hiện lòng thành kính mà còn gửi gắm ước vọng về một năm mới bình an, sung túc. Hãy cùng Việt Xanh tìm hiểu tường tận các bước chuẩn bị theo đúng lề lối của các cụ ngày xưa trong bài viết dưới đây.

1. Ý nghĩa của lễ cúng ông Công ông Táo

Trước khi tìm hiểu cúng ông Táo gồm những gì, chúng ta cần hiểu rõ ý nghĩa của nghi thức này. Theo tín ngưỡng dân gian, Táo Quân (gồm 2 ông, 1 bà) là những vị thần định đoạt phước đức cho gia đình. Phước đức này đến từ việc làm đúng đạo lý của gia chủ và những người trong nhà.

Mâm cỗ cúng ngày 23 tháng Chạp chính là lễ vật tiễn các Táo về trời để tâu bày với Ngọc Hoàng về việc làm ăn, cư xử của gia chủ trong năm qua. Lễ vật tươm tất thể hiện lòng biết ơn các vị Thần đã che chở, giữ lửa ấm cho ngôi nhà, đồng thời cầu mong các Ngài “nói giảm nói tránh”, báo cáo những điều tốt đẹp, xin Ngọc Hoàng ban phước lành và xá tội cho gia chủ.

2. Lễ cúng ông Táo gồm những gì?

Một lễ cúng ông Công ông Táo đầy đủ theo truyền thống bao gồm 3 phần chính: Vật phẩm thờ cúng (vàng mã), Phương tiện đi lại (Cá chép) và Mâm cỗ mặn (hoặc chay).

2.1. Vật phẩm thờ cúng (Bộ mũ áo Táo Quân)

Đây là phần quan trọng nhất để trả lời cho câu hỏi lễ ông công ông táo gồm những gì. Bộ đồ lễ này thường được bán sẵn tại các cửa hàng vàng mã, bao gồm:

• 03 chiếc mũ: Gồm 2 chiếc mũ đàn ông (có hai cánh chuồn) dành cho hai ông Táo và 1 chiếc mũ nữ (không có cánh chuồn) dành cho bà Táo.

• 03 bộ quần áo và hài (giày): Tương ứng với 3 vị thần.

• Màu sắc: Màu sắc của mũ áo và hài thường thay đổi theo Ngũ hành của từng năm. Ví dụ: Năm hành Kim dùng màu vàng/trắng, năm hành Mộc dùng màu xanh, năm hành Thủy dùng màu đen/xanh đậm, năm hành Hỏa dùng màu đỏ, năm hành Thổ dùng màu vàng sẫm. Gia chủ nên hỏi kỹ người bán để chọn đúng màu của năm đó.

• Tiền vàng: Một ít thoi vàng, tiền vàng mã để làm lệ phí đi đường.

2.2. Phương tiện đi lại: Cá chép

Theo truyền thuyết “Cá chép vượt Vũ Môn hóa rồng”, cá chép là phương tiện duy nhất có thể đưa Táo Quân về trời.

• Cá chép sống: Chuẩn bị 3 chú cá chép đỏ khỏe mạnh, thả trong chậu nước sạch đặt cạnh mâm cúng. Sau khi cúng xong, gia chủ mang cá đi phóng sinh ở ao, hồ, sông, suối sạch sẽ. Hành động này vừa mang ý nghĩa đưa tiễn Táo Quân, vừa là nghi thức phóng sinh tích đức (Ngụ ý: Cá chép hóa rồng).

• Cá chép giấy: Nếu không có điều kiện mua cá sống, gia chủ có thể cúng cá chép giấy (thường đi kèm bộ mũ áo) và hóa cùng vàng mã sau khi cúng.

2.3. Mâm cỗ cúng (Mặn hoặc Chay)

Tùy vào điều kiện kinh tế và văn hóa vùng miền, mâm cỗ có thể gia giảm, nhưng thường bao gồm các món truyền thống mang ý nghĩa sung túc:

• Gà luộc: Gà trống thiến luộc, ngậm hoa hồng đỏ (tượng trưng cho may mắn).

• Xôi gấc hoặc xôi đỗ: Màu đỏ của gấc tượng trưng cho vận đỏ cả năm.

• Thịt lợn luộc hoặc Giò lụa: Thể hiện sự no đủ, trong ấm ngoài êm.

• Canh măng miến: Bát canh nóng hổi, kết hợp măng khô và miến dong.

• Món xào: Rau củ xào thập cẩm.

• Chè kho hoặc bánh kẹo: Món tráng miệng ngọt ngào.

• Lễ vật khác: Đĩa ngũ quả, lọ hoa tươi (cúc vàng, hoa hồng), trầu cau, trà, rượu, gạo, muối.

3. Các bước cúng ông Táo chuẩn các cụ xưa

Sau khi đã chuẩn bị đầy đủ lễ vật, gia chủ cần thực hiện nghi lễ theo trình tự trang nghiêm dưới đây để đảm bảo sự linh ứng.

Bước 1: Chọn giờ đẹp

Lễ cúng ông Táo bắt buộc phải hoàn tất trước 12 giờ trưa (Giờ Ngọ) ngày 23 tháng Chạp. Bởi sau giờ này, cổng Thiên Đình đóng lại, các Táo không thể vào chầu. Gia chủ có thể cúng vào tối ngày 22 hoặc sáng sớm ngày 23 đều được.

Bước 2: Bao sái, làm sạch ban thờ (Bước quan trọng)

Trước khi bày biện mâm cúng lên ban thờ, việc làm sạch không gian thờ tự là bắt buộc. Một ban thờ bụi bặm sẽ thiếu đi sự tôn nghiêm.

• Lưu ý: Ở bước này, gia chủ chỉ nên lau dọn bụi bẩn trên mặt bàn thờ, lau sạch bát hương, kỷ nước, lọ hoa. Tuyệt đối không rút chân nhang hay xê dịch bát hương trước khi cúng (việc rút chân nhang nên làm sau khi cúng xong).

Giải pháp thanh tịnh từ Việt Xanh: Thay vì dùng nước lã lạnh lẽo (thiếu tính tôn nghiêm) hay mất công đun nấu nước ngũ vị hương lỉnh kỉnh, gia chủ nên sử dụng Khăn ướt bao sái ban thờ Việt Xanh.

• Sản phẩm được tẩm sẵn tinh chất ngũ vị hương tự nhiên (Quế, Hồi, Gừng…) có tính ấm, giúp tẩy uế, trừ tà khí và mang lại hương thơm ấm áp, linh thiêng cho không gian thờ cúng.

• Việt Xanh cam kết khăn không làm bạc màu đồ thờ, an toàn tuyệt đối cho các vật phẩm tâm linh. Việc dùng khăn riêng biệt (dùng 1 lần) thể hiện sự chu đáo và thành kính cao nhất của gia chủ.

Bước 3: Sắp xếp lễ vật và thắp hương

• Đặt bộ mũ áo Táo Quân và mâm cỗ lên ban thờ. Nếu nhà có ban thờ Táo Quân riêng ở bếp thì đặt ở đó, nếu không thì đặt tại ban thờ gia tiên chính (nơi trang trọng nhất).

• Thắp 3 hoặc 5 nén hương (số lẻ).

• Gia chủ quần áo chỉnh tề, đứng trước ban thờ vái 3 vái và đọc bài văn khấn ông Công ông Táo (có thể tham khảo bài văn khấn cổ truyền trong các bài viết khác của Việt Xanh).

Bước 4: Hóa vàng và thả cá

• Đợi khi hương cháy hết 2/3 hoặc hết tuần hương, gia chủ lễ tạ, hạ lễ và đem hóa vàng mã (mũ áo, tiền vàng).

• Sau khi hóa vàng, mang tro đi bón cây hoặc đổ vào nơi sạch sẽ.

• Mang cá chép đi thả nhẹ nhàng xuống sông, hồ. Lưu ý thả cá từ từ, không ném cá, không vứt cả túi nilon xuống nước.

>>> Đọc thêm: Hướng dẫn lau dọn bàn thờ cúng ông Công ông Táo chuẩn phong thủy, rước lộc vào nhà

4. Những lưu ý để lễ cúng được trọn vẹn

• Không cầu xin tài lộc: Lễ cúng Táo Quân là lễ tiễn đưa và báo cáo. Gia chủ chỉ nên xin xá tội, cầu bình an, sức khỏe, gia đạo hưng long. Không nên cầu xin tiền bạc, thăng quan phát tài trong bài khấn này.

• Vị trí đặt mâm lễ: Tốt nhất là đặt tại ban thờ chính giữa nhà hoặc ban thờ Táo Quân riêng. Không nên đặt mâm lễ dưới bếp (nếu không có ban thờ) vì khu vực bếp nấu thường không đủ thanh tịnh để thực hiện nghi lễ trang trọng này.

• Thái độ thành tâm: Quan trọng nhất vẫn là tấm lòng. Dù mâm cỗ to hay nhỏ, nếu gia chủ thành tâm, ăn ở hiền lành thì ắt sẽ được thần linh chứng giám.

Kết luận

Hy vọng qua bài viết này, quý gia chủ đã nắm rõ cúng ông Táo gồm những gì và các bước thực hiện nghi lễ chuẩn theo phong tục cổ truyền. Một mâm lễ tươm tất, một ban thờ sạch sẽ thơm hương thảo mộc cùng tấm lòng thành kính chính là hành trang tốt nhất để tiễn Táo Quân về trời, mở ra một năm mới Bính Ngọ 2026 vạn sự hanh thông, phúc lộc dồi dào. Đừng quên chuẩn bị Khăn ướt bao sái ban thờ Việt Xanh để việc sửa soạn lễ cúng trở nên nhẹ nhàng và trọn vẹn ý nghĩa tâm linh.

Hotline: 0936 404 604 – 091 1234 824 

Email: khanuotbaosaibanthovietxanh@gmail.com

Nguồn: vietxanhjsc.vn